![]()
Главная Обратная связь Дисциплины:
Архитектура (936) ![]()
|
ІІІ.Өту жиілігі бойынша
1)біріншілік түрі 2)қайталанған түрі (бірінші ауырғаннан кейін 2 жылдан аса басқа орында қалыптасқан тілме) 3)рецидивті: 1)ерте көрінетін( бір жылдың арасында) 2)кеш көрінетін (бір жылдан аса) 3)үнемі рецидивті (бір жылдың ішінде 3-4 қайталанған) ІУ.Жергілікті өзгерістердің таралуы бойынша: 1)локальды 2)таралған а)миграциялық б)метастазды У.Асқынулар: 1)жергілікті 2)жалпы УІ.Калдықтары: 1)лимфодена 2)екіншілік фибродена Клиникасы: Инкубациялық мерзімі бірнеше сағаттан 3-5 тәулікке дейін. Клиникалық көріністері 2 синдромға бөлінеді: - интоксикациялық - жергілікті өзгерістер (тері бетіндегі) Сырқат көбінесе жедел, интоксикация көріністерімен басталады: - қалтырау - дене қызуы бірнеше сағатта 39-40С жетеді, кейде 5-6 күнге дейін сақталады. - бас ауруы - әлсіздік, селқостық - жүрек айну, құсу жиі байқалады Бұл кезде регионарлы лимфа түйіндерінде ауырсыну байқалады. 12-48 сағат ішінде жергілікті өзгерістер қалыптасады. Қабынудың орналасуы: - аяқтарда 55-68% - бетте 25-30% - қолдарда 6-10% Дененің, жыныс ағзаларының қабаттарында өте сирек болады. Эритематозды түрі. Атына сай қабынған орнында эритема қалыптасады. Шыққан кезде қызарған дақ болып біраз уақытта жойылып типті белгілерімен байқалады: - айқын шектелген гиперемия. Шекарасы оттың жалыны немесе географиялық карта тәрізді болып көрінеді. - инфильтрация - эритема үстіндегі тері тығыздалып тартылған - пальпация кезінде ауырсынады, әсіресе шеттеріне қарай - ісіну эритема шеттерінен кең жайылады, әсіресе тері асты клетчаткасы мол жерлерде (көбінесе ошақ көз, ерін, іштің алдыңғы жағында, жыныс ағзаларында орналасқанда) - терінің жедел қабынуы ісінуімен қатар лимфа айнасының бұзылуымен байланысты лимфостаз қалыптасады. - аурулардың көбінде регионарлы лимфоаденит байқалады. - тілменің эритематозды түрі өз бетімен және басқа түрлерінің бастапқы өзгерісі болып өтуіне тиісті. Эритематозды-буллезды түрі эритеманың үстінен (бірнеше сағаттан 2-5 тәуліктің ішінде), пайда болатын көпіршіктермен өтеді. Көпіршіктер: - әр түрлі көлемде болады - іші түссіз сұйықтыққа толы болады Сұйықтықтың пайда болу себебі қабыну ошағында эксудация жоғарлауы, эпидернис дермадан бөлініп арасына эксудат толуы. Көпіршіктер кейіннен өздері жарысып эрозиеларды қалыптастырады немесе біртіндеп тарап кетеді. Эритематозды-геморрагиялық түрінде эритьема ішінде қан құйылу себебінен әр түрлі көлемдегі геморрагиялармен өтеді. Буллезды-геморрагиялық түрі эритематозды-геморрагиялық немесе эритематозды-буллезды түрлерімен қалыптасады. Тілменің бұл түрінде көпіршіктердің іші фибрин қоспалары бар қоңыр сұйықтықпен толады. Көбінесе бойы жарылып орнында эрозиелар, терінің некрозы қалыптасады. Сырқаттың ауырлығы тілменің түріне, интоксикация және жергілікті өзгерістердің деңгейіне байланысты болады. Интоксикация синдромы 4-5 күнге дейін созылады, ол қабыну өзгерістердің қайтуы 5-7 күннен 10-15 күнге дейін созылады. Рецидивтер біріншілік тілмемен ауырғандар ішінде 4-5% кезінде, ал созылмалы рецидивті өтімде 40-60% ауруларда болады. Тілме кезінде қанның жалпы анализінде нейтрофильді лейкоцитоз, таяқшалардың көбеюі, ЭТЖ жоғарлауы байқалады. Асқынулары3-8% ауруларда болады. Жалпы асқынулар: - инфекциялық-токсикалық шок - сепсис - тромбоэмболия Жергілікті асқынулары: - абсцесс - флегиона - флебит, тромбофлебит Диагностикасы - айқын клиникалық көріністер (интоксикациялық белгілер мен тері қабынуы) - эпидемиологиялық мәліметтер Диагнозды ешқандай арнайы лабораторлы тексерусіз қоя беруге болады. Салыстырмалы диагнозы: - абсцесс - флегиона - экзе.... - дерматит - эризипиелоид - белдеуленген лишай т.б. аурулармен жүргізеді. Емі.Тілменің ауырлығына қарай ем емханада немесе ауруханада жүргізіледі. Ем комплексты және жекеленген болу керек.Комлексті емнің ішіне антибиотикотерапия,глюкокортикостероидтар,бейспецификалық тимулдеуші препараттар,физиотерапия кіреді. Этиотропты ем: - пенициллин Пенициллин 1,3-3,0 млн.Б жеңіл формада, ауыр жағдайда 8,0 млн Б .Оны бұлшықетке 3-4 сағат сайын 7-10 күн бойы енгізеді.Ем аяқталған соң рецидив профилактикасы ретінде бициллин беріледі.Жиі рецидив кезінде жартылай синтетикалық пенициллиндер беріледі (оксациллин,метициллин,амоксициллин 8-10 күн) - линкомицин - цефалосперин қатарының препараттары 7-10 күн. Патогенетикалық ем-дезинтоксикация, қабынуға қарсы, десенсибилизивті препараттармен жүргізіледі. - иммуномодуляциялық препараттар - клиникалық және иммунологиялық көрсеткіштері бойынша жүргізіледі - аутогемотерапия,донорлық иммуноглобулиндер - витаминотерапия В топтағы Жергілікті ем: - физиотерапия (УФС, УФУ) - көпіршіктер жарылған кезде адсорбенттер (тагансорбент, тагангель) - репарацияны жылдамдататын дәрілер (қызыл май, леваниколь және т.б.) - Буллезді формада (1:5000) фурациллин, (1:1000) этакридин лактат,каффилинт беріледі. - Қанталау болған жағдайда 5-10% дибунол линименті аппликация ретінде 2 рет 5-7 күн бойы жасалынады. Аурудың соңы: - жазылу - созылмалы рецидивті түріне өту - өлім (сирек, көбінесе асқынулар) Ауруханадан шығару ережелері клиникалық сауығу кезінде. Диспансеризация: - біріншілік тілме кезінде – 3 ай - рецидивті ағымда, соңғы рецидивтен 2 жыл бойы жүргізіледі Алдын алу: Тілмеге қолайлы факторларға қарсы әрекеттер жүргізу. Спецификалық профилактикасы жоқ.
ЛИСТЕРИОЗ Листериоз-Listeria monocytobenes-s шақырылатын, әр түрлі жолымен жұғатын мононуклеарлы фагациттердің зақымдануымен жүретін, жедел тұрде қызбамен, жалпы интоксикациямен өтетін ангиозды, септикалық, жүйелік түрлерінде өтетін зоонозды инфекция. Этиологиясы. Қоздырғышы листерия- Vertae monocytodens, 1911ж ашылған. Грамм оң, таяқша тәрізді 0,5-2х0,3-5 мкм ширақталған қозғалмалы бактериялар. Әлсіз қышқылды ортада жақсы өседі. Листериозда Н-антиген және О антигені бар. Олар жойылғанда эндотоксин бөледі. Қазіргі күнде листерийлардың 7-і түрі белгілі. Төменгі температураға төзімді, қайнатқан кезде 3-5 минут ішінде өледі. Топырақта, қамыста, лайланған суда бірнеше жылға дейін сақталады. Сүт, ет тағамдарында 4-6С-да өлмейді, керісінше көбейеді. Оларға дезинфекциялық заттар қарсы әсер етеді. Эпидемиологиясы. Листериоз табиғи ошақты зоонозды инфекция. Қоздырғыштың резервуары болып кемірушілер болып табылады ( тышқандар, егеуқұйрықтар, су крысалары, қояндар) т.б. Қазіргі күнде листериоз үй малдарының 12-түрінде, жабайы мал хайуандардың 91 түрінде тіркелген. Үй жануарларының: қой, ешкі, шошқа, ат, ит, мысық, тауық, қаз үйректерде байқалады. Жұғу жолы: алиментарлы - жануарлардың өнімдерін қолданғанда. Трансмиссивті жолмен кене және басқада қан сорғыштар арқылы. Аэрогенді жолмен де жұғылады. Жыныс қатынас арқылы адамнан-адамға жұғады, кей кезде анадан балаға жатыр ішілік жұғуы мүмкін. Патогенезі:листериялар асқорыту жолдары, тыныс-алу жолдары, аранның шырышты қабаттары және зақымдалған тері арқылы енеді. Патогенезінде роль ойнайтын факторлар: - бактеремия - токсинемия - аллергиялық Листериозбен ауырған науқастардың қанында антиденелер сақталады және жасушалық иммунитет сақталады. Клиникалық көрінісі: инкубациялық кезеңі 3-4-5 күнге дейін. Төрт клиникалық белгілерін ажыратады: 1.ангинозды-септикалық; 2.жүйкелік 3.септикограниулематозды (ұрықта және нәрестелерде) 4.көз безділік формасы; Листериозда жедел, жеделдеу, созылмалы және абортивті кезеңдері байқалады. Ең жиі кездесетін түрі ангинозды септикалық түрі – оң. а)катаральды симптомдар айқын көрінеді. Сепсистің пайда болуына әкеп соғады. Бұл кезеңде дене қызуы лихорадкамен жүреді 36-39С 15-20 күнге дейін сақталады. Науқастың бетінде гиперемия байқалады, коньюктивит байқалады. Аранда көп мөлшерде сұйықтық, гиперемия және бөбешіктің ісінуі, ақ жағындылар пайда болады. Мойын лимфа түйіндері үлкейеді, бауыр және көкбауыр аздап үлкейеді. Теріде полиморфты бөртпелер байқалады. Шеттері мононуклеарлардың мөлшері көбейеді. Аурудың өршу кезеңінде менингеальды синдромдар байқалады, арқа бұлшық еттерінің регидтілігі, Керниг-Брудзинский симптомдары әлсіз. Уақытында диагностиканы ажыратып ауру толығымен жазылады, кей жағдайларда өлімге әкеледі. Асқынуы эндокардитке әкеледі. Жүйкелік формасы: листериозда менингит, менингоэнцефалит, энцефалит, ми абцессі, перифералық жүйке жүйесі зақымдалады. Ауру жедел басталады, бас ауруы, қайталамалы құсу. Желке бұлшық ет регидтілігі, Керниг-Брудзинский симптомдары оң, гиперстезия, клоникалық тартылыстар, естің бұзылуы, сандырақ, бұлшық еттердің тартылысы байқалады. Менингоэнцефалит кезінде-жоғарыда айтылған симптомдарға қоса ошақты симптомдар қосылады, қабақтың птозы, анизонория, стробизм патогенетикалық рефлекстер, терінің сезімталдығы төмендейді. Психикалық бұзылыстар және параличтер болуы мүмкін. Қанда моноцитоз және лейкоцитоз, гранулоцитоз. Жұлын пункциасында сұйықтың жоғары давменилмен шығады. Құрамында-нейтрофильді гранулоциттер, лимфоциттер байқалады. Аурудың кеш кезінде ликворды ірің байқалады түсі лайлы болады. Листериоз перефериалық нерв жүйесін зақымдағанда парездар және параличтер байқалады. Кей кездерде полирадикулоневрит көтеріледі. Листериоздың жүйелік түрі көбінесе бір айға дейінгі балаларды немесе 40 жастан жоғары адамдарда кездеседі. Септико-гранулемотозды түрі-нәрестелерде және ұрықтарда кездеседі. Аурудың жалпы белгілері тыныс алудың бұзылуымен сипатталады. Құсу, жалқақты дәретпен, разеолизді-папулезді бөртпелермен сипатталады. Гидроцефалия, бас миының атрофиялық анамалиялар жиі ұшырайды. Көзді-бездік түрі сирек кездеді. Инфецирленген жануарлармен контактыда болған кезде кездеседі. Көздің листериозға тән белгілер олар коньюктив пайда болуы. Қабықтың ісінуі қабыршақтарының тарылуы. Көз көруі төмендейді. Құлақ асты, жоқ асты лимфа түйіндері үлкейеді және ауырсынады. Шеткері қанда моноциттер 10%-лимфоциттер 34-48% жоғарлайды. Дене қызуы әр уақытта жоғары болады. Аурудың ұзақтығы 1-3 айға созылады. Созылмалы түріклиникалық көріністерге байқалмайды. Аурудың өршуі қысқа уақытты лихорадкамен, катаральды көріністермен кей-кезде ауру созылмалы пиелонефрит түрінде кездеседі, диспепсиялық бұзылыстар байқалады. Листериоздың осы түрі көбінесе жүкті әйелдерде жиі кездеседі. Абортивті түрі–листериоздың бұл түрі жедел басталады, листериоздың түрлерімен өтеді, бірақта ауру тез аяқталады. Диагностикасы. Бактериологиялық зерттеу мұрын-жұтқыншақтың және аранның, коньюктивтерды айқын іріңді, қан церобральды сұйықтың, лимфа түйіндерінен ашылған пунктат, мелоний, ұрық маңайындағы сұйықтың, бала жолдасынан алынады. Серологиялық зерттеу РА, РНГА және РСК жұп сарысуларды тексереміз. Антиденелердің абсорбциясын кистелиани бойынша тексеру, қосымша биологиялық сынақтар өткізіледі. Қояндарға кератоконьюктивалық сынақ жүргізу арқылы анықтауға болады. Емі. Күтім. Витаминге бай тамақтарды қабылдау керек. Емді клиникалық түріне қарай жүргіземіз. Этиотропты емі, антибактериалық препараттар тетрациклиндер , оларды 0,3г-4 рет тәулігіне. Эритрамицин 500 000Eg әр 4 сағат ем 5-7 күнге созылады. Ауру басталған кезде терапиялық дозада левомицетин қолданылады. ОЖЖ зақымданады, тетрациклинді стрептомицинмен қатар береді. Патогенетикалық терапия, глюкокортикоидтар тағайындалады. Дезинтоксикациялық терапия көктамырға 5% глюкоза ерітіндісін 400 мл тамшылатып құяды. Рингер, изотониялық натрий хлорид ерітіндісі қолданылады. 20% альбуцит және 1%-к гидрокортизон эмульсиясы қолданылады. Созылмалы листериозды антибиотиктерді жедел түріндегі қолданылады. 7-10 күн. Содан кейін сульфаниламид препараттарын 7 күндей қолданылады. Алдын алу: арнайы алдын-алу шаралары жоқ. Қазіргі кезде санитарлы-ветеринарлы ұйымдарды жүргізу дератизация.
![]() |